Cultuurcoach

De cultuurcoach (combinatiefunctie cultuur) is een nieuwe functie. Hij heeft één werkgever maar werkt voor twee sectoren: onderwijs en cultuur. Bijvoorbeeld een muziekleraar die in dienst is bij de muziekschool, daar lesgeeft maar ook op de basisschool in de wijk. Of, een vakleerkracht Nederlands die naast zijn werk op de middelbare school, werkt bij het museum.

Download de profielen

Cultuurcoach erfgoedinstellingen en musea
Erfgoedinstellingen en musea zijn de culturele instellingen waar deze coaches werken. Veel ( grotere) musea hebben al een jarenlange een goede relatie met het onderwijs. Daar is dan ook een potentieel aan educatieve medewerkers te vinden met ervaring in het werken met schooljeugd. Als cultuurcoach kunnen zij hun werk met de scholen verder ontwikkelen en intensiveren.
Erfgoed Nederland , sectorinstituut voor het erfgoed kan adviseren bij het inzetten van deze cultuurcoaches. 

->Dit is een breed werkveld, denk ook aan: activiteiten rond kunst op locatie in een park of kasteel, of exposities rond strips, mode en fotografie.

Cultuurcoach: lezen en schrijven
Lezen en schrijven zijn vakgebieden met een lange traditie op de school. Bibliotheken en andere instellingen op het gebied van lezen, literatuur en media spelen daarbij een rol. Bibliotheken zijn in veel gemeenten decentraal georganiseerd naar wijkbibliotheken. Dit biedt veel kansen voor samenwerking met de brede school. Juist als deze wijkbibliotheek onderdeel is van een culturele wijkvoorziening en de brede school in hetzelfde gebouw is gehuisvest, zou de coach hier werkzaam kunnen zijn.
Roos Wolter is mediacoach.
Probiblio volgt de mediacoaches op de voet en denkt graag mee over het inzetten van cultuurcoaches bij bibliotheken.

->Populaire activiteiten zijn de poetryslams of workshops met schrijvers en striptekenaars. Ook rap en sms-taal bieden aanknopingspunten om creatief met taal bezig te zijn.

Cultuurcoach: actieve kunstbeoefening 
Actieve kunstbeoefening is voor 5,5 miljoen mensen in Nederland op een of andere manier een vorm van vrijetijdsbesteding. De ontwikkelingen rond de Brede School hebben Centra voor de Kunsten uitgedaagd om meer relaties te leggen tussen kunsteducatie onder schooltijd en na schooltijd. Een cultuurcoach die werkzaam is op de brede school en in dienst is van een centrum voor de kunsten, vervult hierbij een spilfunctie. 
Tanja, Jacobijn, Rob, Dirk, Joke, Marlies en Nine zijn voorbeelden van deze coaches.
Kunstconnectie, branchevereniging voor kunsteducatie en kunstbeoefening en Kunstfactor, sectorinstituut amateurkunst
(www.kunstfactor.nl) bieden advies en ondersteuning bij het inzetten van deze cultuurcoaches.

-> Zoek als cultuurcoach ook contact met de amateurkunst-verenigingen in de buurt: van de fanfare tot de streetdanceclub.

Download competenties cultuurcoach 

Over welke vermogens, vaardigheden en motivatie beschikt de cultuurcoach om goed kunst- en cultuuronderwijs in en buiten de brede school te kunnen realiseren? De verschillende competenties raken elkaar en overlappen. Afhankelijk van de inzet van de cultuurcoach zal het accent meer op de ene competentie liggen of op een andere.

Culturele competenties
De cultuurcoach is bekend met een van de kunstdisciplines of mengvormen daarvan. Of heeft kennis over erfgoed en musea. Of een bibliotheekachtergrond. Of komt voort uit de urban culture. De coach kent mogelijkheden om nieuwe media in te zetten in een culturele omgeving. De cultuurcoach is een culturele specialist en gedreven om cultuur uit- en over te dragen. De coach is gemotiveerd om verbindingen te maken met de culturele wereld van de leerlingen zelf en met de officiële cultuur.

Onderzoekende houding
De cultuurcoach heeft een onderzoekende houding, schuwt het risico niet. De coach heeft hart voor de individuele potenties van kinderen en jongeren. Hun authenticiteit gebruikt de coach als uitgangspunt van zijn werkwijze.

Onderwijscompetenties
De cultuurcoach kan zelfstandig voor een groep kinderen of jongeren activiteiten organiseren. De coach heeft kennis over de ontwikkeling van kinderen of/en jongeren; kennis uit een boek en/of ervaringskennis. De coach stelt de leerling centraal, met aandacht voor alle kinderen. De coach sluit aan bij de cultuur van de groep en bouwt daar op voort; bevordert samenwerken.

Omgevingsgerichtheid en communicatief vermogen
De cultuurcoach gaat contacten aan in een netwerk rond de school en haar culturele omgeving. De coach maakt verbindingen tussen de onderwijsinstelling culturele- instellingen, verenigingen en kunstenaars in de omgeving.

Organiserend vermogen
De cultuurcoach weet een inspirerende omgeving voor de leerlingen te creëren. De coach kan procesgericht met de leerlingen werken. De coach kan het werk van de leerlingen door hen zelf laten documenteren. De coach kan toewerken naar presentaties en tentoonstellingen van werk van de leerlingen

Reflectie
De cultuurcoach is in staat om de ontwikkeling van leerlingen en de lessen te beoordelen en te evalueren. De coach kan de activiteiten of het werk van een leerling duiden en beoordelen in het licht van de ontwikkeling van de leerling zelf. De cultuurcoach evalueert de lessen; binnen een onderwijssituatie samen met een klassenleerkracht.

Een aantal vacatures ter inspiratie:
Muziek
Voorbeeld vacature Artiance voor cultuurcoaches diverse disciplines
Voorbeeld vacature combinatiefunctie bibliotheek
Voorbeeld vacature combinatiefunctie nieuwe media
Voorbeeld vacature combinatiefunctie verschillende disciplines
Functie omschrijving basisonderwijs leraar combinatiefunctie

Erfgoed Nederland ondersteunt, en zet in op:
Cultuurcoach erfgoed naar Zaans Model

De gemeenten voeren de regie over de invoering van de cultuurcoaches. Door het ondertekenen van een verklaring geeft het gemeentebestuur aan hoeveel nieuwe, structurele combinatiefuncties en cultuurcoaches er binnen de gemeente gerealiseerd worden. De gemeente sluit weer (een) overeenkomst(en) met lokale partijen zoals scholen, sportverenigingen en culturele instellingen. Het aantal combinatiefuncties dat een gemeente toegewezen krijgt, hangt samen met het aantal inwoners onder de 18 jaar dat de gemeente telt. Minimaal 6% van de toegewezen FTE's combinatiefuncties moet ingevuld worden met cultuurcoaches. Eén FTE kan door meerdere mensen worden ingevuld.

In 2008 zijn 30 gemeenten begonnen met de invoering van combinatiefuncties en cultuurcoaches. In 2009 volgden de volgende 90 gemeenten. In 2010 zijn deze gemeenten aan de beurt.

Het streven is om in alle Nederlandse gemeenten combinatiefuncties en cultuurcoaches te realiseren.

Meer specifieke informatie over de combinatiefuncties lees je op http://www.combinatiefuncties.nl/. Daar vind je ook een vacaturebank .

Over de cultuurcoach zijn diverse artikelen en publicaties verschenen:

Combineren kun je leren 
Een beeldend verslag van de gespreksronden op het cultuurplein tijdens de tweede Landelijke Kkennisdag Combinatiefuncties december 2009.

Kaap Kunst mei 2009
Kaap Kunst, is het vaktijdschrift over actieve kunstbeoefening. (uitgave Kunstfactor: kunstfactor.nl) 

Cultuurcoach.org editie 1 
Brochure met informatie over de cultuurcoach.

Combinatiefuncties.nl
Gids met goede voorbeelden uit de praktijk.

Maak van ieder kind een kunstbeoefenaar/ VB schrift oktober 2009

Het hoofdartikel van het Bulletin Cultuur en school maart 2010 gaat over Cultuurcoaches.

Bibliotheekblad juli 2010 :
Eerste ervaringen van combinatiefunctionarissen
Combinatiefunctionarissen brengen bibliotheek in beeld op scholen

In Alkmaar zijn op 14 mei 2009 vijf cultuurcoaches in de verschillende disciplines aan de slag gegaan. De coaches werken op 4 basisscholen. Deze scholen liggen in een prachtwijk en dichtbij elkaar waardoor het gemakkelijk is om het naschoolse aanbod samen te voegen en het aanbod buurtgericht te maken.

De coaches rouleren over de scholen; ze werken 8 weken, tussen 2 vakanties door, achtereen op één school waar ze ook een uur na schooltijd verzorgen. Onder schooltijd geven de coaches lessen van vijfenveertig minuten aan de leerlingen vanaf groep 4.

De lessen vinden het hele jaar door plaats. Het streven is om volgend jaar ook de onderbouw te betrekken. De Interne Cultuur Coördinator (ICC-er) heeft een belangrijke rol gespeeld in de contacten tussen de school en werkgever Artiance. De ICC-er zorgt voor inbedding van de lessen op school en verzorgt de evaluatie. Ook coördineert de ICC-er de communicatie van de activiteiten richting de ouders. Voordat de cultuurcoaches in Alkmaar aan de slag zijn gegaan heeft Artiance ervaring opgedaan middels een pilot.

Voor deze pilot hebben 2 theaterdocenten een jaar lang wekelijks les gegeven op 1 school met 2 locaties. De belangrijkste conclusies uit deze pilot waren:

- De leerlingen vinden het ontzettend leuk om wekelijks theaterles te krijgen; Het is belangrijk dat de eigen leerkracht van de klas aanwezig blijft.
- De leerkracht heeft verschillende functies in de les van de cultuurcoach. Dat kan het bewaken van de orde zijn, hij kan meeleren, en hij kan ervoor zorgen dat het geleerde, inbedding krijgt in de dagelijkse lespraktijk en aansluit op wat er verder op school gebeurt;
- Het is belangrijk dat school en cultuurcoach overleggen over hun gezamenlijke doelen en visie; waarom doen we deze lessen op school, wat willen we bereiken, wanneer zijn we tevreden? Hier kunnen namelijk verschillende ideeën en verwachtingen over bestaan.

De coaches werden op 12 juni door de wethouder in het zonnetje gezet met een feestelijke lunch waar ze hun ervaringen graag met Cultuurcoach.org deelden.